5510 Sayılı Kanunda Ek Madde 19 uyarlamasının hayata geçmesinde, 2018 yılında vergi kanunlarında yapılacak değişikliklere torba kanunla ilgili SS ve GSS Kanuna MYÖ alan sigortalılar/hak sahiplerine alt sınır aylığı olarak ek ödeme dâhil bin TL ödenmesi öneriliyor. Önümüzdeki günlerde yasalaşan alt sınır aylığı artmasıyla birlikte 20 bin TL olarak uygulama alanı bulacaktır.
EK MADDE 19- Bu Kanun veya bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre malullük ve yaşlılık sigortasından ödenen aylıklar ve aylıklar ile birlikte her ay itibarıyla yapılan ödemeler toplamı dosya bazında, 8.2.2006 tarihli ve 5454 sayılı kanunun 1 inci maddesi uyarınca yapılacak ek ödeme dâhil 20 bin Türk lirasından az olamaz. Ölüm sigortasından yapılan ödemeler toplamı ise bu tutarın hak sahiplerinin hisseleri oranı esas alınarak tespit olunacak tutarından az olamaz.
''Ek Madde 19'' Sosyal Yardım olarak karşımıza çıkıyor, hazineden vergi gelirleri ile tamamlanması gündemdeki yerini koruyor. 19 bin 230 lira 77 kuruş ana aylık ek ödeme 769,23 olup toplamda 20 bin TL ödenecektir. Sigortalılar e devletten Ek Madde 19 tamamlama değerlerini görebilir. 2026 yılı net asgari ücrete oranlaması yapıldığında Ek Madde 19 yüzde 71,23 kısmına isabet etmektedir.
Emekliler gariban mı, kaynak var yok vs tartışması gündemde alevlenen konular olarak karşımıza her daim çıkacaktır. Alt sınır aylığı 4447 sayılı(506 SSK),5510 sayılı kanunun yapılan düzenleme (düşen emekli aylıkları) Ek Madde 19'la sosyal güvenliğe ''Sosyal Yardım'' modeli olarak 7 yıl önce taşındı. Emeklilerin alım gücü ile reel anlamda güçsüzleşmesi, pansuman tedbir olarak ''Sosyal Yardım'' perdelemesi alt sınır aylığına Ek Madde 19 girmiş oldu.
Kök aylık bilimsel olarak düşmesinin ana nedeni 08.09.1999 tarihli 4447 sayılı yasa ve 2008/Ekim ayında hayata geçen 5510 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle, günümüzde alt sınırdan aylıkların 11 bin ila 19 bin arasında seyretmesiyle 20.000 TL taşınmasıdır.
Emekli aylıkları teknik olarak 5510 sayılı kanunda ve geçici maddelerde düzenlemesi, alt sınır aylık hesaplaması yapılması öngörülmüş, üçüncü teknik ise standart aylık dediğimiz Ek Madde 19 'la hayata geçirilerek günümüze taşınmıştır. Devlet bu sosyal yardım ödemesine müdahale eden bir ''yardım ''sistemini yasal zeminde her sene yaşanan ekonomik krizlerle birlikte, refah olarak emekliler/hak sahiplerine yansıtmayı görev haline getirmiş oldu. Eş zaman diliminde 5510 sayılı kanunla sosyal güvenliğin ruh ikizi haline gelen Madde 55 zikredilen alt sınıra yetersiz kalan alanı Ek Madde 19 pansuman tedbir olarak kullanılıyor.
Sigortalılar ve hak sahipleri için iki önemli soru gündem de yerini koruyor.
a.)Açlık
b.)Yoksulluk
olmak üzere emeklilerde bir tanımlamada garibanlık söylemi gündeme oturmuş oldu.
Ek Madde 19 sosyal güvenlikte primli sistemin çökme aşamasında kurtarıcı olarak devreye alınıyor. Siyasi irade bu sistemi gündemin koşullarına göre şekillendiriyor.
Nimet ve külfet ilişkisi Ek Madde 19'la birlikte prim ödeyenler arasında eşitlik ilişkisinin bozulduğu, kayıt dışı istihdamı desteklediği bilinmektedir. Günümüzde en önemli sorun ise enflasyona paralel emeklilerin alım gücünde iyileştirmenin yetersiz kalması bu konuda ülkenin gelişme payından emeklilerin daha az yararlanmasıdır.
Ek Madde 19 5510 sayılı Kanunla mı yoksa bunun dışında ''Aile ve Sosyal Politikalar'' Bakanlığı bünyesinde yer alan müstakil bir kanunla sosyal yardım olarak yeniden emekliler için refah düzenlemesine gidilmeli mi sorusuna cevap aranması gerekir.
(*) EK MADDE 19: SOSYAL SİGORTADAN SOSYAL YARDIMA
Prof. Dr. Mahmut KABAKCI makalesini incelemelerini tavsiye ediyorum.
https://asgp.org.tr/wp-content/uploads/2025/09/Sosyal-Sigortalar-Hukuku-Inceleme-leri-II-III-21-Temmuz-2025-1.pdf
EK MADDE 19 AYLIK ALANLARA SOSYAL YARDIM VERİLİR Mİ?
Ayrıca, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmakla veya bu kuruluşlarca aylık veya gelir bağlanmış olmakla birlikte, Fon Kurulu’nca belirlenecek ölçütlere göre; hane içindeki kişi başına düşen geliri, 16 yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin 1/3’ünden az olan kişilerden fakir ve muhtaç durumda bulunanlar da bu Kanun kapsamındadır.(3294/2.Madde)
3294 sayılı Kanunla ayrıca emekliler şartları taşıyanlara yardım yapılır.
EMEKLİ AYLIKLARINDA ÖNEMLİ GÖRÜŞLER
Emekli aylığının ekonomik şartlara ve fiyat düzeylerine göre ayarlanmasını gerektirir.( Kenan Tunçomağ, Sosyal Güvenlik Kavramı ve Sosyal Sigortalar, 2. Baskı, İstanbul:1982, s.434-439)
Emekli aylıklarının değişen yaşam koşullarına uyarlanmaması halinde ise emeklilerin sıkıntıya düşmesi ve sosyal konumlarının bozulması kaçınılmazdır.( Sait Dilik, Türkiye’de Sosyal Sigortalar: İktisadi Açıdan Bir Tahlil Denemesi, 2.Baskı, Ankara:1972, s.190.)
Emekli aylığı, daha ilk bağlanma anında, yeterli geçim kaynağını sağlayacak düzeyde olmalı ve emekli aylığı bağlandıktan sonra da günün değişen ekonomik şartlarına uyarlanmalıdır. Emeklilerin fiyatların genel seviyesindeki artışlardan (enflasyon) en fazla etkilenen kesim olması karşısında emekli aylığının günün değişen ekonomik şartlarına uyarlanması sosyal güvenlik sisteminin inanılırlığı ve güvenirliği açısından da gereklidir.( Müjdat Şakar, Yaşlıların Korunması, s.257)
Yaşlılık aylığı hesaplama yönteminin ödenen prim tutarı/bağlanan aylık miktarı bakımından hakkaniyete uygun olduğu ancak aylık bağlandıktan sonra yapılan aylık artış yönteminin yeterli olmadığı, emekli aylık artışlarının, ücretlerin genel seviyelerindeki değişimler ile birlikte fiyatların genel seviyesindeki artışlar birlikte dikkate alınarak bunların ortalaması üzerinden yapılmasının isabet olacağını değerlendirmekteyim.(Murat Özdamar)
Ekonomik açıdan gelişmiş ülkelerde dahi emekli aylıklarıyla geçinemeyen geniş kesimlerin olduğu herkesçe malumdur. Ancak bu ülkelerden hiçbirinde Ek Madde 19 gibi sosyal sigorta ile sosyal yardımı iç içe geçiren bir mekanizma yoktur. Olmamalıdır da çünkü Ek Madde 19 gibi bir sistem ekonomik yönden ihtiyacı olanlardan başka ihtiyacı olmayanları da sosyal yardımdan yararlandırmış olmaktadır.(Mahmut Kabakçı/ Ek Madde 19: Sosyal Sigortadan Sosyal Yardıma)
Alıntı..
https://asgp. org.tr/wp-content/uploads/2025/09/Sosyal-Sigortalar-Hukuku-Inceleme-leri-II-III-21-Temmuz-2025-1.pdf
İlgilenenler için kaynak eser '' asgp.org.tr'' incelemelerini öneririm.