Süper zeka (yapay zeka) istihdam üzerinde olumsuz mu etkisi olacağı konusu, bugünlerde çalışanların zihinlerini meşgul ediyor. Dijital platformda son üç yıldır süper zekanın etkisini çalışma hayatında hissediyoruz. Teknolojik gelişmenin işsizliğe etkisi hangi boyutta olacağı endişesini beyaz yakalılar yaşarken, mavi yakalı çalışanlar otomasyona geçişle birlikte robotik sistemlerin baskısı, endişelerini ortaya koyuyor.

Süper zeka hızla yazalım alanında etkisini sürdürüyor, buna bağlı olarak da diğer sektörlerde değişiklikler yaşanıyor.2023 yılından itibaren süper zeka(yapay zeka) çalışma hayatında genişleyerek yazılımdan görsel medyaya kadar her sektörü içine alan yapıda hızla ilerliyor, emeğin yerine yazılımın etkisi maliyetleri düşürmek adına istihdam da yeni daralmalar mı yaşanıyor sorusu güncelliğini koruyor.

Süper zeka bazı iş kollarını yıllar içinde etkileyecek gibi görünüyor. Süper zekanın ilerleyen yıllarda bazı meslek dallarını yapısal değişikliğe uğratacak, çalışma sürelerinin düşmesi, bunun da çalışan ücretlerine olumlu olumsuz etkisi olacaktır.

Ofislerde çalışan sayısının azalması, destek programlarının artması, hukuk alanında elektronik verilere hızla ulaşma, veriler üzerinden dava analizleri, mimari çizimler, görsellerin gerçeğe yakın elde edilmesi, mühendislik hesaplamaları, diğer matematiksel veri hesaplarının kolaylıkla yapılması, insan kaynakları planlaması, bordro ve diğer işlemlerin kolaylıkla yapılması, işletme analizleri, bankacılık, muhasebe ve finans bilgilerinin işletme verimliğinin ölçülmesi, finansal verilerin analizleri, satış, yönetim operasyon dağılımı, sağlık verileri analizleri, sanat ve tasarım yönünden inovatik değişiklikler, otomasyonun az insanla daha çok süper zeka ile entegrasyonu olacak.

Mavi yakalı emek yoğun üretim ve hizmet sektörlerinde süper zeka destekli yazılımlı otomasyon ağırlıklı makineler ve robotik sistemler sektörlerde çalışan sayısının azalmasını gündeme taşıyacak.

Günümüzde robotların garsonluk yaptığı işletmelere rastlarken, programlanan robot süpürgelerle temizlik hizmetlerinin yapıldığını, bir çok işletmelerde güvenliğin süper zeka ile entegre edilmiş sistemler kullanılmaya başladığı gibi, kasiyer olmayan alışveriş merkezlerinde marketlerin olduğunu, sürücüsüz araçlarla metro araçları, havaalanlarında yolcu taşıma otobüsleri görmeye başladık.

Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde insan hayatını İSG açısından zarar verecek, bedensel bütünlüğünü bozacak iş kazası/meslek hastalıklarını en az seviyeye indirecek projeler üzerinde bile süper zeka programları geliştiriliyor, işverenlerin bu alanda maliyetlerini düşürmek, yasal mevzuat ileri gelen ödemeleri daha aza indirmek gibi.

İNSAN EMEĞİ

Bankacılık, finans ve borsa sektöründe yapay zeka destekli programlarla verilerin analistlik yapanların çoğaldığını gördüğümüzde beyaz yakalılarda bu hızdan etkilenen gruplar içinde olacağını göreceğiz. Teknoloji alt yapı güçlenmesiyle insan emeği bu yapı karşısında kendini yenilemediği zaman artık işsiz kalmaya aday olacaktır.

Büyük çapta hizmet veren lojistik depo ve taşımacılık işyerlerinde akıllı raf, akıllı forkliftler ürünlerin kodlamayla istif edilmesiyle daha az iş gücü ile hata seviyesi minimum edilen lojistik anlayışı, sürücüsüz ya da sürücülü TIR’ların daha az yorulan çalışanlarla uzun yolları kat ettiğini görmeye başladık.

Uçak ve gemilerde insansız ya da süper zeka destekli ileri teknoloji donanımlı cihazlarla üretilme aşamasında olduğunu da bu çağda görüyoruz. Güvenlik alanında İHA ve SİHA doğuşu da bu dönemlerde olmuştur.

Kar marjını artırmak isteyen işletmeler süper zeka kullanacaklar, emeğin üretimdeki maliyet kalemini düşürmek suretiyle karlarını üst seviyeye taşıyacaktır. Çağrı merkezleri, dijital bankacılık, finans sistemleri bu sahada emekten ziyade süper zeka kullanımına hızla geçiş yapmaktadır.

Çalışanlar açısından;

a.)Belirlenen görevler yok olup,

b.)Mesleksel formasyonlar niteliği ve niceliği değişikliğe uğrayacak,

c.)Bu değişikliklerle birlikte yeni görev türleri ve uzmanlıklar ortaya çıkacaktır.

ÇALIŞANLAR BU DEĞİŞİM KARŞISINDA NASIL DAVRANMASI GEREKİR

Çalışanlar süper zeka karşısında kendilerini yenileyecek aksiyon planlarını yapması gerekir.

1.Öncelikle işinde süper zekanın neden yer verildiğini sorgulaması.

2.Çalışma alanında hangi bölümlerinin süper zeka ile birlikte sayısal verilerle otomasyon gireceğini bilmesi.

3.Süper zekanın hatasal verilerini analiz yeteneğini geliştirmesi(kontrol).

4.Süper zeka ve hizmet alanın memnuniyetinin ölçümlenecek veriler.

5.Süper zeka ile diğer alanların bileşkesinin ortaya çıkarılması.

6.Bilişsel zeka ile robotik zekanın kullanılmasında farkları görmek.

Çalışanlar süper zeka ile rekabet içinde olmak istiyorsa, bu konularda araştırma yapacak merak edecek, verileri analiz ederek akıl yürütme yeteneğini geliştirecek, sistem düşüncesiyle karar mekanizmasını hayata geçirecek, öğrenmeye açık olacak, sorunların üzerine cesaretle giderek doğru cevabı bulacaktır.

Çalışma hayatında her çalışan soru sormalı, yapacaklarını denemeli, ortaya çıkan hataları sorgulamalı, düşüncelerini ifade ederek gelişmiş becerileri kazanmalıdır. Çalışanların emeğini değersizleştirmek değil, süper zekayla robot gibi düşünenlerden ziyade, nitelikli, yaratıcı ve insani alanlarda çözüm üretenler olmaya zorlayacak bir yapıya doğru evrimleşiyor.

Emekçiler süper zeka karşısında kendini geliştirmesi, topluma katkı sağlayacak üretimi yönlendirecek süper zeka ile harmanlanmış bir çalışma düzenine doğru hareket ediyor. İlerleyen yıllarda teknolojik beyinler üretimleri üst seviyelere çıkarmayı hedeflerken, çalışanlara daha az sürelerde çalışma yanında yüksek hedefleri yakalamak için ağır sorumluluklarla baş başa mı bırakacaktır.

Süper zeka verimli olması, zaman planlaması ve sonucunda kazanımlar varsa, bu işin arkasında insan zekası ve teknolojinin işbirliği unutulmaması, bu dengenin çalışma hayatında bir temele oturtturulması gerekir. Başta ülkemizde işverenlerin bu alanda çalışacak insan emeğine yatırım yapması gerekir.