Vatandaş daha alacağı zammı bilmiyor, fiyat etiketleri yeni maaşı çoktan cebine koydu!

Türkiye'de yeni yılın en hızlı hazırlananları ne vatandaşlar ne de hükümet… Fiyat etiketleri! Daha asgari ücretin kaç lira olacağı açıklanmadı, memurun zam oranı belli değil, emeklinin alacağı artış henüz netleşmedi. Ama piyasa şimdiden yeni yıla hazır! Anlaşılan bazı etiketler, hükümetten önce zam takvimini öğrenmiş. Vatandaş hesap makinesini eline alıp ne kadar zam alacağını düşünürken, fiyatlar çoktan o zammın kaçta kaçını geri alacağının hesabını yapıyor!

2027 kapıda. Asgari ücret ne kadar olacak, memur maaşlarına kaç puan zam yapılacak, emeklinin aylığı hangi seviyeye çıkarılacak? Milyonlarca insanın gündeminde aynı soru: Yeni yılda cebimize ne girecek?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, 17 milyonu aşkın emekliyi kapsayan bir iyileştirmenin yılbaşından önce hayata geçirileceğine ilişkin açıklaması, yıllardır geçim mücadelesi veren emeklilerde yeni bir beklenti yarattı. Asgari ücretli umutlandı, memur hesap yapmaya başladı, emekli ise yine sabırla beklemeye koyuldu.
Ancak Türkiye'de zam dönemlerinin kendine özgü bir takvimi var. Hükümet henüz oranları açıklamadan piyasanın zam hazırlıkları başlıyor. Vatandaş daha alacağı parayı bilmiyor ama bazı etiketler sanki açıklamayı önceden almış gibi yerini çoktan sağlamlaştırıyor!

Ne güzel bir dayanışma değil mi? Maaş zammı konusunda herkesin beklemesi gerekiyor, fiyat artırma konusunda ise kimsenin beklemeye niyeti yok!

Üstelik bu ülkede maaş zammı açıklanınca vatandaşın sevinci uzun sürmüyor. Çünkü zam haberi bir kapıdan girerken yeni fiyatlar diğer kapıdan içeri giriyor. Market, kira, ulaşım, faturalar… Hepsi adeta maaş görüşmelerine katılmış, kendi payına düşeni önceden belirlemiş durumda. Sanki maaş zammı vatandaşın değil, fiyatların cebine girecek!
İşin ironik tarafı şu: Vatandaşa verilen zam henüz cebine girmeden, piyasa o paranın nereye harcanacağını çoktan kararlaştırıyor. Daha maaş hesabı yapılırken market hesabı çoktan kapanmış oluyor.

Elbette asgari ücretin, emekli aylıklarının ve memur maaşlarının artırılması şart. Yıllardır artan yaşam maliyetleri karşısında gelirlerin yükseltilmesi, milyonlarca insan için bir tercih değil, zorunluluk. Ancak mesele yalnızca maaş bordrosundaki rakamı büyütmek değil. O rakamın pazarda, markette, kirada ne kadar karşılığı olduğudur. Bir başka ifadeyle önemli olan maaşın kaç lira arttığı değil, vatandaşın alım gücünün ne kadar yükseldiğidir.

Çünkü 5 bin lira zam alan bir vatandaşın harcamaları da 5 bin lira artıyorsa ortada gerçek anlamda bir kazanç yoktur. Kâğıt üzerinde zenginleşen vatandaş, market kasasında aynı yoksulluğuyla karşılaşır. Maaşın rakamı büyür, alışveriş sepeti küçülür. Sonunda vatandaşın elinde yine aynı soru kalır: Bu para nereye gitti?

Hükümetin sorumluluğu da tam burada başlıyor. Ücretleri artırırken fiyat artışlarını önleyecek etkili politikaları, ciddi denetimleri ve caydırıcı yaptırımları da hayata geçirmek zorunda. Fırsatçılığın önüne geçilmeli, piyasadaki haksız fiyat artışları görmezden gelinmemeli. Elbette her fiyat artışını yalnızca maaş zamlarına bağlamak doğru değil. Ancak zam beklentisini fırsata çevirenlerin karşısında etkili bir denetim mekanizması bulunması gerekiyor.

Üstelik enflasyonla mücadele yalnızca markette etiket kontrolü yapmakla da bitmez. Üretimden tüketime, kira piyasasından temel ihtiyaçlara kadar geniş kapsamlı ve sürdürülebilir bir ekonomi politikası gerekir. Vatandaşın gelirini artırırken giderlerini de kontrol altına alacak bir yaklaşım şarttır.
Aksi halde 2027'de de aynı filmi izleyeceğiz: Hükümet zam müjdesi verecek, piyasa fiyat güncelleyecek, vatandaş ise yine geçim hesabı yapacak. Birileri maaş artışını açıklayacak, birileri etiketleri değiştirecek, faturayı ise her zamanki gibi vatandaş ödeyecek.

Son söz: Maaşa zam yapmak hükümetin, o zammın alım gücünü korumak da hükümetin sorumluluğudur. Vatandaşa her yıl yeni bir rakam değil, gerçekten geçinebileceği bir hayat lazım. Çünkü bu ülkede artık maaşların değil, maaşların dayanma süresinin artırılmasına ihtiyaç var. Zam müjdesinin gerçek karşılığı, vatandaşın ay sonunu borçlanmadan getirebildiği gün olacaktır!