Fırınların ateşi yanıyor, sermayesi kül oluyor. Ocakta ekmeğe zam kapıda! Fırıncıların reçetesi: Kayıt dışını önleyin, maliyetleri düşürün, ekmeğe zam gelmesin.

İzmir'de fırınların ateşi yanıyor ama ekonomisi sönüyor. Yüzde 70 atıl kapasite, katlanan maliyetler, kayıt dışı üretim ve çırak krizi arasında ayakta kalmaya çalışan fırıncılar alarm veriyor. Nihat Ak ile Reel Akademi programına konuk olan İzmir Fırıncılar Odası Başkanı Kemal Sırtı, “Biz zam yapmak istemiyoruz ama maliyetlerin altında eziliyoruz” sözleriyle ocak ayında ekmeğe zam sinyali verdi.

FIRINLARIN YÜZDE 70'İ ATIL

İzmir'deki fırınların kayıt dışı üretim nedeniyle yüzde 30 kapasiteyle çalıştığını belirten İzmir Fırıncılar Odası Başkanı Kemal Sırtı, sektörün üretim potansiyelinin yüzde 70'inin atıl kaldığına dikkat çekti. Sırtı, “Yedi sekiz çalışanla günde 5-6 bin ekmek üretmemiz gerekirken kapasitemizin üçte birini bile kullanamıyoruz. İşçilik, enerji, vergi ve sigorta giderlerimiz tam kapasite, üretimimiz ise yüzde 30 seviyesinde. Kayıt dışı üretim pazarımızı daraltıyor, maliyetlerimizi ağırlaştırıyor. Ruhsatsız üretim yapan, sigorta ve vergi yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmelerle aynı pazarda rekabet ediyoruz. Fırıncılar Odası olarak denetim ve yaptırım yetkimiz yok. Kayıt dışı üretim noktalarını tespit ediyor, ilgili kurumlara bildiriyoruz ama sonuç alamıyoruz. Fırıncının eline ekmek küreğini alıp kayıt dışı ekmek satanların üzerine yürümesi mi bekleniyor? Bizim görevimiz ekmek üretmek, yetkili kurumların görevi ise haksız rekabeti önlemek. Alın terimizle yoğurduğumuz ekmeğimizin, kayıt dışının gölgesinde küçülmesini istemiyoruz” dedi.

HALK SAĞILIĞIYLA OYNANIYOR

Kayıt dışı ekmek üretiminin ekonomik bir sorunun ötesinde halk sağlığı meselesi olduğunu vurgulayan Başkan Kemal Sırtı, “Nerede, hangi koşullarda üretildiği bilinmeyen ekmekler pazar yerlerinde, köşe başlarında, kaldırımlarda, tozun toprağın içinde satılıyor. Tuvaleti, banyosu bile olmayan imalathanelerde ekmek üretiliyor. Bunların denetlenmesi lazım. İnsanımızın sofrasına giren en temel gıda maddesinden bahsediyoruz. Bu koşullarda üretilen ve satılan ekmekler insan sağlığını, hatta bunlarla beslenen hayvanların sağlığını bile tehlikeye atar. Mesele yalnızca fırıncının ekmeğine sahip çıkmak değil, vatandaşın sağlığını korumaktır” diye konuştu.

ÇIRAK BULAMIYORUZ

Fırıncılık mesleğinin geleceğini tehdit eden nitelikli eleman sıkıntısına dikkat çeken Başkan Kemal Sırtı, haftalık tatil talebini de gündeme taşıdı. Sırtı, “Bizim asgari ücretle çalışan elemanımız yok. Asgari ücretin kat kat üzerinde maaş veriyoruz ama çırak bulamıyoruz. Önceden yaz geldiğinde aileler 15-20 çocuğu getirir, 'Eti de sizin, kemiği de sizin, meslek öğrensin' derdi. On yıldır çocuklar fırınların önünden bile geçmiyor. Eleman yetişmiyor. Bizim tatilimiz yok, hafta sonumuz yok, düğünümüz yok, cenazemiz yok, bayramımız yok. Herkes evinde keyif yaparken biz gece saat 12.00'de ocağı yakmak zorundayız. Çalışanlarımız da haklı. İzin olmadığı için fırıncılığı bırakıp fabrikalarda çalışmayı tercih ediyorlar. Bizim neyimiz eksik eczaneden? Biz de haftada bir gün izin yapalım. Temizliğimizi yapalım, işçilerimiz rahat etsin. Ege Üniversitesi'nde kurs açarak 19 kadınımızı usta yaptık, fırınlara yerleştirdik ama ikinci kursa yeterli talep gelmedi. Ekmek temel gıda maddemiz. Fırıncılığın sürdürülebilirliği için gençlerimizi mesleğe yönlendirecek bir eğitim sistemi oluşturulmalı” şeklinde konuştu.

GİRDİLER SERBEST, TARİFEYE MAHKUM

Fırıncılık sektörünün maliyet artışları karşısında ağır bir ekonomik darboğaza sürüklendiğini belirten Başkan Kemal Sırtı, “Mart ayında 750-800 liraya aldığımız unun, 550 liraya aldığımız mayanın fiyatı katlandı. Maya 1.300 liraya ulaştı. Girdilerimizde yüzde 100-120 artışlar yaşanırken ekmeğimiz hala 17,5 lira. Ekmeğin 35-40 kalem girdisi var. İşçilik maliyetimiz un maliyetini geçti. Bütün girdilerimiz serbest, ekmeğimiz tarifeye bağlı. Tarife süreci iki ay sürüyor. Eylül ayında hazırladığımız maliyet tablosu kasım ayına geldiğimizde yüzde 15 daha artmış oluyor. Biz zam yapmak istemiyoruz ama maliyetlerin altında eziliyoruz. Zam yaptığımızda da günah keçisi ilan ediliyoruz” dedi.

FIRINCININ BELİNİ FATURALAR BÜKÜYOR

Üretim maliyetlerinin yanı sıra fatura ve vergi yükünün de ağırlaştığını belirten Sırtı, “Günde 1.500 ekmek üreten küçük bir fırına 35 bin lira su faturası geliyor. Bunun 20 bin lirası katı atık bedeli. Odunun tonu 3-4 bin liradan 9 bin liraya çıktı. Ambalaj giderlerimiz yüzde 200'ün üzerinde arttı. Fırına iki masa, sandalye koyduğumuzda yüzde 1 olan KDV yüzde 10'a çıkıyor. Elektrikte, suda indirim istiyoruz. Katı atık bedelinin kaldırılmasını, geçmişte uygulanan hamam tarifesinin geri getirilmesini istiyoruz. Ayın başından itibaren çekleri, senetleri, ödemeleri düşünüyoruz. Bir taraftan da kayıt dışıyla mücadele ediyoruz. Fırıncının omuzlarındaki bu yük artık taşınamaz hale geldi. Verdiğimiz emeğin karşılığını alamıyoruz” diye konuştu.

BAYİ PAYI KAR MARJINI ERİTİYOR

Ekmek üretiminde maliyet ve satış fiyatı arasındaki makasın fırıncı aleyhine açıldığını belirten Sırtı, “Küçük ve orta ölçekli bir fırında ekmeğin üretim maliyeti 15 lirayı geçti. Satış fiyatımız 17,5 lira. Bayilere yüzde 20 pay verdiğimizde elimize 14 lira geçiyor. Buna dağıtım personeli, mazot ve araç amortismanı da eklendiğinde zararına ekmek satıyoruz. Ürettiğimiz ekmek vatandaşın sofrasına ulaşırken bizim sermayemiz eriyor” dedi.

HER DÖRT EKMEKTEN BİRİ ÇÖPE

Sırtı, “İzmir’de günlük yaklaşık 5 milyon ekmek üretiliyor. Bunun dörtte biri, yani 1 milyon 250 bini çöpe gidiyor. Bayat ekmeklerin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütüyoruz. Alın teriyle ürettiğimiz ekmeğin israf edilmesini istemiyoruz” ifadelerini kullandı.

OCAKTA EKMEĞE ZAM KAÇINILMAZ

Fırıncıların ekmeğe zam yapmak istemediğini ancak ekonomik koşulların fiyat artışını kaçınılmaz kıldığını belirten Sırtı, “Biz zam yapmak istemiyoruz. Ekmeğe zam yapılması istenmiyorsa yetkililer girdi maliyetlerimizi düşürsün. Bütün girdilerimiz serbest, ekmeğimiz tarifeye bağlı. Fiyat artışı için önce odamızda maliyet çalışması yapıyoruz. Yönetim kurulumuzun ardından talebimizi birliğimize iletiyoruz. Federasyon, bakanlık ve valilik nezdinde oluşturulan komisyon süreçlerinden geçiyoruz. Bu süreç bir buçuk, iki ay sürüyor. Biz yeni tarifemizi alıncaya kadar maliyetlerimiz yeniden artıyor, bir sonraki fiyat artışının ihtiyacı doğuyor. Üstelik ekmeğe zam yaptığımızda günah keçisi yine fırıncı oluyor. Aralık ayının başında yeni maliyet çalışmamızı yaparak başvurumuzu gerçekleştireceğiz. Yılbaşında işçilik ve diğer girdilerde yaşanacak artışları da dikkate aldığımızda ocak ayında yeni bir fiyat tarifesine geçmemiz kaçınılmaz hale geldi. Artık mevcut fiyatla üretimi sürdürebilecek durumda değiliz” diye konuştu.

HALK EKMEĞE İZMİRİM KART FORMÜLÜ

İzmir’de Büyükşehir Belediyesi’nin Halk Ekmek adı altında ekmek üretip bunları semtlerde büfeler kurarak sattığını hatırlatan ve belediyelerin sosyal destek politikalarının mahalle fırınlarını da kapsaması gerektiğini belirten Oda Başkanı Kemal Sırtı, “Bir buçuk yıl önce belediye başkanlarımıza İzmirim Kart üzerinden bir model önerdik. İhtiyaç sahibi vatandaşlarımızın kartlarına ekmek desteği yükleyelim, bedelin dörtte birini de fırıncılar olarak biz karşılayalım. Hakikaten ihtiyaç sahibi vatandaşlarımız bu destekten yararlansın. İzmir genelindeki fırınlarımızda zaten askıda ekmek uygulaması var. Biz dar gelirli vatandaşımızın sofrasından ekmeğin eksilmesini istemeyiz. Belediye desteğiyle mahalle fırınlarının üretim potansiyeli değerlendirilirken sosyal yardımın gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşması da sağlanabilir. Hem vatandaşımızın sofrasını hem esnafımızın ocağını koruyalım” diye konuştu.