Sabah yüzümü yıkarken ister istemez aynaya bakarım. Ya da giyinirken boy aynasında, bir vitrinde belli belirsiz kendimi görürüm.

Bir anda duraksarım. Orada gördüğüm, içeride hissettiğimden biraz daha yaşlı. Biraz daha yüzü sarkmış. Tanıdık ama aynı zamanda yabancı. Aynı duygu gençlik fotoğraflarıma bakarken de olur. Ben fotoğraftaki "ben"e daha yakın, aynadaki "ben"e çok daha uzağım.

Çoğu zaman bu an hızlıca geçer. Yüzümü yıkar, giyinir kapıdan çıkarım. Ama o saniyelik duraksama bir şey söyler, ben onu duyamam bile.

Bunu açıklayan bir araştırma var. 2006'da Danimarka’da, yirmi ile doksan yedi yaş arasında bin dört yüz yetmiş yetişkine, yüz yüze, evlerinde ziyaret edilerek, kaç yaşında hissettikleri sorulmuş. Yirmi beş yaşın altındakiler kendilerini olduklarından biraz daha yaşlı hissetmiş. Ama yirmi beşten sonra bu tersine dönüyor, kırktan sonra da sabitleniyor, gerçek yaşın yaklaşık yüzde yirmi altında bir yerde duruyor, ömür boyu. Yani örneğin altmış sekiz yaşındaki biri kendini ortalama 54 yaşında hissediyor demek. Gelir, eğitim, cinsiyet bu farkı neredeyse hiç açıklamıyor. Yani bu belli bir hayat tarzının ya da belli bir kişiliğin ürünü değil, yaşamın kendi işleyişinin bir parçası.

Araştırmacılar bunun bir inkar biçimi olmadığını vurguluyor. Yaşı reddetmek değil bu. İçerideki yaş, aynadaki yaş kadar gerçek, sadece farklı bir yerden ölçülüyor.Biri nüfus kaydıyla ölçülüyor, bir tarih, tartışmasız. Öbürü doğrudan kişinin kendisine sorularak ölçülüyor, "kaç yaşında hissediyorsun" diye. Birincisi bir belge, ikincisi bir deneyim. Ama ikisi de gerçek, çünkü ikisi de gerçek bir iz bırakıyor.

Aynada gördüğümüz kişi bir yabancı değil. İki gerçek benliğimizin, içeride genç hisseden ile dışarıda görünenin aynı anda var olduğu bir an. Biri diğerini yalanlamıyor. İkisi de biziz, aynı hayatın iki farklı anlatımı.

Ama bu ikisi her zaman barış içinde yaşamaz. Zihin yaşının kazandığı yerler var. 5.809 kişinin dört yıl izlendiği bir araştırmada, kendini daha genç hissedenlerin hafızası daha güçlü çıkmış, yıllar içinde de daha az zayıflamış, Stephan ve arkadaşlarının çalışması bunu gösteriyor.

Bazen de bedenin haklı çıktığı anlar var. Bir hastane araştırması, insanların kendi hareket gücünü sık sık olduğundan iyi değerlendirdiğini ortaya koyuyor, kimileri tek başına yürüyebileceğini söylerken aslında yardıma ihtiyaç duyuyor.

Yani asıl mesele hangisinin kazanacağı değil, hangisinin ne zaman söz alacağı. Yeni bir şey öğrenirken zihin yaşına kulak vermek kazandırıyor. Ama bir merdiveni çıkarken, ağır bir şey kaldırırken, bedenin gerçek halini yok saymak tehlikeli.

Bu küçük an günde kaç kez tekrarlanır, bir düşünelim. Yüzümüzü yıkarken, dişimizi fırçalarken, bir vitrinin önünden geçerken... Her seferinde bir seçim var, kendimize bir yabancıya bakar gibi mi bakacağız, yoksa uzun zamandır tanıdığımız birine bakar gibi mi?

Bu hafta aynaya baktığınızda, o ilk yargılayıcı cümleyi söylemeden, kendinize sadece “merhaba” deyin. Yeni tanışan iki kişi gibi. Hatta gülümseyin, çünkü karşınızdaki, elli yıldır sizinle yürüyen biri.

İkisi de sizsiniz.